Một chiếc ly vỡ, một cánh cửa kính bất ngờ vỡ toang – tai nạn tưởng chừng rất bình thường trong sinh hoạt hằng ngày, nhưng cổ tay lại là nơi thường lãnh trọn hậu quả, bởi đây chính là vị trí bàn tay theo phản xạ đưa ra để đỡ khi có va chạm.

Điều đáng lo nhất là vết thương do kính cắt thường trông rất “hiền”: chỉ một đường rạch nhỏ, ít máu. Nhưng bên dưới đường rạch ấy, mảnh kính sắc hoàn toàn có thể đã cắt đứt gân, mạch máu, thần kinh, thậm chí chạm tới xương. Vì vậy, dù vết thương trông đơn giản đến đâu, cũng tuyệt đối không nên tự băng bó hay khâu da tại nhà, tại nơi không chuyên khoa. Mọi vết thương do kính cắt ở vùng cổ tay – bàn tay đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trước khi xử trí.

𝐌𝐨̣̂𝐭 𝐜𝐚 𝐛ệ𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛̣𝐜 𝐭𝐞̂́ 𝐭𝐚̣𝐢 𝐁ệ𝐧𝐡 𝐯𝐢ệ𝐧 𝐒𝐚̀𝐢 𝐆𝐨̀𝐧 𝐈𝐓𝐎 𝐏𝐡𝐮́ 𝐍𝐡𝐮𝐚̣̂𝐧:

Bệnh viện tiếp nhận một trường hợp minh chứng rất rõ cho điều này: bệnh nhân nam, 23 tuổi, công nhân nhà máy, trong lúc khiêng một tấm kính đã chủ quan không đeo bảo hộ và bị mảnh kính cắt ngang mặt lòng cổ tay, vết thương dài khoảng 5cm. Tại cơ sở y tế ban đầu, bệnh nhân chỉ được khâu da, băng ép cầm máu, sau đó chuyển đến Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận.

Khi thám sát lại vết thương, chúng tôi phát hiện tổn thương thực sự nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì có thể thấy qua đường khâu bên ngoài: đứt gân gấp cổ tay trụ, gân gan tay dài, gân gấp nông các ngón 2, 3, 4, 5, gân gấp sâu các ngón 2, 3, 4, đứt bó mạch – thần kinh trụ, đứt bán phần cơ sấp vuông, vết cắt còn phạm cả vào vỏ xương quay. Gần như toàn bộ hệ thống vận động, cấp máu và cảm giác của bàn tay đã bị tổn thương, trong khi lớp da bên ngoài đã được khâu kín, che lấp gần như toàn bộ mức độ tổn thương thực sự bên dưới.

Chúng tôi đã tiến hành khâu nối vi phẫu toàn bộ các gân bị đứt, cố gắng tối đa để bảo tồn bao gân nhằm hạn chế dính gân về sau, đồng thời khâu nối mạch máu và thần kinh trụ dưới kính hiển vi phẫu thuật. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy: nếu chỉ khâu da mà không thám sát kỹ, phần lớn tổn thương thực sự – và cả cơ hội phục hồi tốt nhất cho bệnh nhân – có thể đã bị bỏ lỡ.

𝐕𝐢̀ 𝐬𝐚𝐨 𝐛𝐚̀𝐧 𝐭𝐚𝐲 𝐥𝐚̣𝐢 𝐪𝐮𝐚𝐧 𝐭𝐫𝐨̣𝐧𝐠 đ𝐞̂́𝐧 𝐯𝐚̣̂𝐲?

Chỉ trong một vùng nhỏ nơi cổ tay, cơ thể đã sắp đặt dày đặc những cấu trúc thiết yếu, mỗi cấu trúc một vai trò riêng:

– Gân: giúp ngón tay co, duỗi để cầm, nắm, gập, mở

– Mạch máu: nuôi dưỡng bàn tay và các ngón tay

– Thần kinh trụ: cho sức mạnh cầm nắm

– Thần kinh giữa: cho sự khéo léo, tinh tế như cầm bút, nhặt vật nhỏ

– Thần kinh quay: giúp bàn tay và ngón tay duỗi, mở ra

Chỉ cần một trong những cấu trúc ấy tổn thương mà không được phục hồi trọn vẹn, bàn tay sẽ mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của mình. Với nhiều người, đôi bàn tay còn là “cần câu cơm” – công cụ hành nghề của người thợ thủ công, nhạc công, đầu bếp, bác sĩ hay nghệ sĩ. Vì vậy, mọi tổn thương ở vùng cổ tay – bàn tay đều cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc.

𝐇𝐚̣̂𝐮 𝐪𝐮𝐚̉ 𝐧𝐞̂́𝐮 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 đư𝐨̛̣𝐜 đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐭𝐫𝐢̣ đ𝐮́𝐧𝐠 𝐜𝐚́𝐜𝐡:

Như trường hợp trên cho thấy, hậu quả nặng nề không chỉ đến từ việc chậm trễ điều trị, mà còn có thể đến từ chính việc điều trị không đúng kỹ thuật. Nếu vết thương chỉ được khâu da đơn thuần mà bỏ sót tổn thương bên dưới, hoặc các cấu trúc được khâu nối một cách sơ sài, thiếu chính xác, người bệnh vẫn có thể phải gánh chịu di chứng vĩnh viễn dù đã “được mổ”: ngón tay không thể gập, duỗi do gân đứt không lành đúng cách; tê bì, mất cảm giác do thần kinh khâu nối không tốt; yếu sức cầm nắm hoặc mất sự khéo léo; hoại tử, thậm chí phải cắt cụt nếu mạch máu không được nối thông tốt; sẹo xấu, dính gân khiến bàn tay cứng, khó cử động dù vết thương ngoài da đã lành.

Nói cách khác, một ca phẫu thuật không được thực hiện đúng kỹ thuật có thể để lại hậu quả không kém gì việc không điều trị. Đây là lý do vì sao việc lựa chọn đúng nơi điều trị, đúng bác sĩ chuyên khoa ngay từ đầu lại quan trọng đến vậy.

𝐇ệ 𝐭𝐡𝐨̂́𝐧𝐠 𝐁ệ𝐧𝐡 𝐯𝐢ệ𝐧 𝐒𝐀𝐈𝐆𝐎𝐍-𝐈𝐓𝐎 – Đ𝐢̣𝐚 𝐜𝐡𝐢̉ 𝐭𝐢𝐧 𝐜𝐚̣̂𝐲 đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐭𝐫𝐢̣ 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐬𝐚̂𝐮

Cũng như trong ca bệnh trên, tại SAIGON-ITO, mỗi vết thương phức tạp vùng cổ tay – bàn tay đều được thám sát kỹ lưỡng để không bỏ sót bất kỳ cấu trúc nào. Gân được khâu nối bằng kỹ thuật vi phẫu, luôn cố gắng bảo tồn bao gân để gân trượt trơn tru khi vận động trở lại. Mạch máu được nối dưới kính hiển vi phẫu thuật, đảm bảo dòng máu nuôi bàn tay được phục hồi ngay sau mổ. Thần kinh được khâu nối tỉ mỉ để tạo điều kiện tốt nhất cho quá trình tái sinh, còn đường khâu da được thực hiện thẩm mỹ, hạn chế sẹo xấu.

Tuy nhiên, phẫu thuật tốt chỉ là một nửa hành trình. Để bàn tay phục hồi tối đa, người bệnh cần tuân thủ phác đồ phục hồi chức năng (PHCN): tập đúng thời điểm, đúng bài; tái khám đầy đủ; kiên trì trong nhiều tháng dù tiến triển có thể chậm. Với ca bệnh trên, hành trình phục hồi vẫn đang tiếp diễn, nhưng việc được thám sát và khâu nối đúng ngay từ đầu đã mở ra cơ hội tốt nhất để đôi tay lấy lại chức năng

𝐏𝐡𝐨̀𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐮̛̀𝐚 𝐯𝐚̂̃𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢𝐚̉𝐢 𝐩𝐡𝐚́𝐩 𝐭𝐨̂́𝐭 𝐧𝐡𝐚̂́𝐭:

Hãy cẩn thận khi dùng và di chuyển đồ kính như ly, chai, cửa kính, gương. Dọn mảnh kính vỡ bằng dụng cụ, không dùng tay không. Với những công việc thường xuyên tiếp xúc vật sắc nhọn, kính tấm hay kim loại, găng tay và các thiết bị bảo hộ không nên bị xem nhẹ dù chỉ trong vài phút “tiện tay”. Với trẻ nhỏ, hãy để đồ kính xa tầm tay và giám sát khi trẻ chơi gần khu vực có đồ kính.

Nếu chẳng may bị thương, hãy băng ép cầm máu, không tự rút dị vật, và đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa vi phẫu để được xử trí kịp thời trong “thời gian vàng”.

Theo chia sẻ của ThS.bs Trần Quốc Vinh – Khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận