Tóm tắt:

Mục tiêu: Tìm hiểu tâm lý người bệnh lớn tuổi trong phẫu thuật tại khoa CTCH- Hệ thống Bệnh viện SAIGON-ITO.

Đối tượng: Người bệnh từ 60 tuổi trở lên đã được phẫu thuật, minh mẫn và đồng ý trả lời đầy đủ các câu hỏi theo phiếu được thiết kế sẵn.

Phương pháp nghiên cứu: Phỏng vấn trực tiếp người bệnh trước và sau phẫu thuật.

Kết quả: Qua khảo sát 50 người bệnh, trong đó Nữ chiếm 72%. Người bệnh lo lắng hồi hộp trước mổ chiếm 46%, về đau chiếm 42%, lo cuộc mổ không thành công là 34%. Sau mổ người bệnh lo lắng không lành bệnh, có biến chứng là 28% và mong muốn của người bệnh là được bác sỹ thăm khám từ 2 lần trở lên 70%, mong muốn được gội đầu massage là 76%. Về vấn đề tâm linh người bệnh muốn được cầu phước, cúng bái là 42%. Những lo lắng giữa Nam và Nữ không có gì khác biệt, tuổi từ 60-70 lo lắng nhiều hơn.

Kết luận: Người bệnh luôn luôn có nhiều nỗi lo trước, trong và sau phẫu thuật.  Nắm bắt tâm tư người bệnh, đáp ứng tốt các nhu cầu để giảm tối đa sự lo lắng đó- chính là góp phần đảm bảo An toàn người bệnh.

Đặt vấn đề:

Ngày nay với những thành tựu của y học trong việc chẩn đoán, điều trị đã giúp phát hiện sớm và điều trị thành công cho nhiều người bệnh, đặc biệt là người lớn tuổi. Tại các Bệnh viện tỷ lệ người bệnh lớn tuổi cũng được phẫu thuật nhiều hơn. Ở Bệnh viện SAIGON- ITO trong 2 năm gần đây số ca phẫu thuật cho người bệnh lớn tuổi là 3357 ca, chiếm tỷ lệ 18,27%. Người bệnh tuổi càng cao khi phẫu thuật thì sẽ có càng nhiều biến đổi về cơ thể học và tâm sinh lý. Để chất lượng điều trị, chăm sóc đạt hiệu quả, tăng sự hài lòng của người bệnh thì việc hiểu được tâm lý của người bệnh là một vấn đề rất quan trọng. Muốn làm được điều này trước hết chúng ta phải biết được người bệnh đang có những lo lắng gì? Những mong muốn của người bệnh là gì? “ Nắm bắt được yếu tố tâm lý của người bệnh( khách hàng) luôn là yến tố quan trọng hàng đầu trong chiến lược Chăm sóc Khách hàng, chỉ khi nào bạn biết người bệnh mong muốn gì, thì lúc đó bạn mới chăm sóc người bệnh một cách tốt nhất”. Chính vì điều này mà chúng tôi: “  Khảo sát tâm lý người bệnh trước và sau phẫu thuật”.

Mục tiêu nghiên cứu:
.1. Mục tiêu tổng quát:

Đánh giá tâm lý người bệnh trước và sau can thiệp phẫu thuật.

     1.2.2. Mục tiêu cụ thể:

Tìm hiểu tâm lý người bệnh trước và sau can thiệp phẫu thuật.
Nhận định phân tích những lo lắng của người bệnh.
Đề xuất 1 số giải pháp ổn định tâm lý trước và sau phẫu thuật nhằm nâng cao chất lượng điều trị góp phần đảm bảo và An toàn người bệnh.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu:

Tiêu chuẩn lựa chọn:

Người bệnh từ 60 tuổi trở lên, có chỉ định và đã được phẫu thuật tại khoa CTCH.

Tiêu chuẩn loại trừ:

Tinh thần không ổn định hoặc không sáng suốt. Không trả lời được đầy đủ các câu hỏi trong bảng trắc nghiệm.

Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 8-> 9/2015.
Phương pháp thực hiện: Phỏng vấn trực tiếp người bệnh trước và sau phẫu thuật tại khoa CTCH.

Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang.

Kết quả và bàn luận:

Qua khảo sát 50 người bệnh chúng tôi ghi nhận kết quả như sau:

Bảng 1: tuổi/ giới:

• Người bệnh Nữ chiếm số đông 72%, Nam là 28%.
• 50% người bệnh ở độ tuổi 60-70, 32% người bệnh ở độ tuổi 71-80, 18% người bệnh > 80 tuổi.

• Bảng 2: Những điều người bệnh lo lắng trước mổ.

• Đau nói chung và đau sau mổ nói riêng gây cảm giác rất khó chịu, đau gây ra hàng loạt các rối loạn tại chỗ và toàn thân, gây ra các biến chứng như mất ngủ, tăng huyết áp, rối loạn tim mạch ngoài ra còn ảnh hưởng đến tâm lý và sự phục hồi của người bệnh.  Qua khảo sát cho thấy lo đau đớn là nỗi lo lắng nhiều nhất của người bệnh(42%).Vì vậy việc tư vấn kỹ về vấn để giảm đau trước, trong và sau mổ là rất quan trọng, để người bệnh hiểu và an tâm. Tỉ lệ lo đau đớn trong khảo sát của chúng tôi thấp hơn so với kết quả của một số tác giả khác(Thái Hoàng Đế, Dương Thị Mỹ Thanh 83.43%). Điều này có thể do việc giảm đau trước mổ theo phác đồ của Bệnh viện SAIGON-ITO đạt hiệu quả.
• 34% người bệnh lo cuộc mổ không thành công, gặp ở những người bệnh đã phải trải qua các cuộc mổ, nên người bệnh không sợ đau mà lo sợ cuộc mổ có biến chứng sẽ tàn phế, không đi lại được trở thành người “ vô dụng” phải phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu.

• Lo lắng trước cuộc mổ là tâm lý chung của người bệnh. Riêng ở người bệnh lớn tuổi, sự lo lắng này có thể ảnh hưởng xấu đến phẫu thuật. Tỉ lệ người bệnh lo lắng đến 46%.Vì thế bác sỹ  và NVYT cần phải giải thích, tư vấn kỹ, tư vấn sớm để người bệnh yên tâm, nhằm nâng cao sức chống đỡ không làm khởi phát các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là không làm bất lợi cho quá trình gây tê – gây mê.

74 % người bệnh yên tâm trong phòng mổ, minh chứng việc bác sỹ và nhân viên phòng mổ đã luôn giải thích và động viên người bệnh. Người bệnh cho biết sở dĩ họ an tâm chính nhờ việc lắng nghe những lời giải thích này.

Hơn 50% người bệnh không muốn nằm lại phòng Hồi sức,  mặc dù có khả năng về kinh tế, được chăm sóc tốt hơn nhưng vì sợ cô đơn và muốn gặp mặt con cháu. Đây là tâm lý chung của người Việt Nam, đặc biệt là người lớn tuổi.Vì vậy vai trò của nhân viên phòng Hồi sức rất quan trọng, phải luôn chia sẻ động viên để người bệnh không cảm thấy cô đơn. Nên có camera để người bệnh và người nhà nói chuyện ngay sau mổ. Sự giao tiếp giữa người bệnh đã hồi tỉnh và thân nhân sẽ giúp cả hai bên đều bớt lo lắng, thậm chí có thể làm yên tâm cả những người bệnh chưa mổ nằm cùng phòng.

• Lo phải nằm viện lâu chiếm tỷ lệ cao nhất: 36%. Lý do sợ tốn tiền không nhiều bằng ước muốn về nhà. Vì thế NVYT phải ước đoán cho người bệnh khoảng thời gian nằm viện để họ yên tâm và tạo niềm vui bằng cách  làm cầu nối giao lưu giữa các bệnh nhân với nhau, thiết lập mối quan hệ thân thiện giũa người bệnh và NVYT.
• Lo kết quả không tốt hay có các biến chứng 28%: Việc tư vấn ban đầu và thông báo kết quả ngay sau mổ của Phẫu thuật viên là rất quan trọng (cho người bệnh xem film, đối chiếu film trước và sau mổ, nói cho người bệnh những nhận xét tốt về diễn biến bệnh). Việc duy trì đi buồng hàng tuần của Hội đồng chuyên môn, giải đáp các thắc mắc ngay tại giường cũng là một biện pháp giải tỏa rất tốt sự lo lắng này.

Người bệnh không sợ đau 76% à 1 phần do điều dưỡng giao tiếp tốt, tư vấn động viên và giải thích cho người bệnh kỹ trước khi thực hiện các thủ thuật. Bên cạnh đó nhiều người bệnh đã được thực hiện các thủ thuật giảm đau có hiệu quả nên hoàn toàn yên tâm.

70% người bệnh có nguyện vọng được bác sỹ thăm khám từ 2 lần( trong 24h) trở lên, để được hỏi thăm nhiều về tình trạng bệnh, sẽ hiểu rõ bệnh tật của mình hơn thì sẽ an tâm hơn. Cũng có những người bệnh yêu cầu chất lượng của lần khám bệnh hơn là số lượng lần khám bệnh.

Việc thăm khám thường qui vào các buổi sáng và đi buồng vào buổi chiều như qui định hiện nay của Bệnh viện, nếu thực hiện nghiêm túc sẽ đáp ứng được yêu cầu của người bệnh.

• 76% người bệnh muốn được gội đầu. Người bệnh rất thích dịch vụ này, được gội đầu tại giường, massage bấm huyệt, người bệnh cảm thấy thoải mái, thư thái và dễ ngủ hơn sau những ngày bệnh phải nằm bất động.
• 24% người bệnh muốn được vệ sinh thân thể. Tỉ lệ này không nhiều, có lẽ do người bệnh ngại ngùng và do sợ làm phiền nhân viên =>  Điều dưỡng cần tuyên truyền ý thức vệ sinh thân thể ngay khi nhập viện và do NVYT làm. Việc tăng cường thêm nhân viên gội đầu để đáp ứng nhu cầu của người bệnh nên được đặt ra.

• 58% người bệnh thấy không cần phải cầu phước trong Bệnh viện.
• 42% người bệnh muốn được ban phép lành trong Bệnh viện, họ rất coi trọng vấn đề tâm linh. Theo họ đó là nguồn vui tinh thần, đa số  là người Thiên chúa giáo (cần linh mục).

• 90%  người bệnh không muốn nghe nhạc trong lúc mổ vì không quen, không có tâm trạng để nghe. Họ muốn quan sát, muốn lắng nghe nhân viên phòng mổ nói gì. Đây là điều bất ngờ khi khảo sát vì nhiều nhân viên cho rằng nếu nghe nhạc trong lúc mổ người bệnh sẽ bớt căng thẳng và sợ hãi hơn.

Như vậy:

1. Không cần đầu tư loa nghe nhạc trong phòng mổ.
2. Nhân viên nên thận trọng về lời nói trong lúc mổ vì người bệnh luôn luôn lắng nghe, quan sát, dễ hiểu nhầm lời nói của nhân viên. Nên nói chuyện động viên người bệnh trong lúc mổ và khi cần trao đổi với nhau phải thực hiện một cách nghiêm túc và đúng mực.

• 82% người bệnh không lo lắng về vấn đề kinh tế. Đây là một yếu tố thuận lợi cho Bệnh viện. Điều họ mong muốn là được cung cấp nhiều hơn nữa những dịch vụ có chất  lượng. Chính vì thế việc nâng cao dịch vụ chăm sóc (cung cấp dịch vụ giặt ủi cho người nhà, cung cấp suất ăn dinh dưỡng cao hàng ngày, tư vấn, nói chuyện, kể chuyện với người bệnh khi họ có nhu cầu) cần được chú trọng.

ĐĐ Nguyễn Thị Huyền, ĐD Nguyễn Thị Trung

KẾT LUẬN:

Qua khảo sát tâm lý 50 người bệnh được phẫu thuật tại Bệnh viện SAIGON- ITO, chúng tôi nhận thấy;

Trước mổ: Số người bệnh lo bị đau đớn(42%) và sợ ca mổ không thành công chiếm tỷ lệ cao nhất.
46% người bệnh lo lắng hồi hộp khi chờ mổ nhưng 74% người bệnh lại an tâm trong lúc mổ, nhờ vào kỹ năng giao tiếp của nhân viên Phòng mổ. Có 90% người bệnh không muốn nghe nhạc trong thời gian mổ.
Sau mổ: 70% người bệnh muốn được các bác sỹ thăm khám 2 lần/ngày. 76% người bệnh không sợ đau do được thực hiện các kỹ thuật không đau.
Về chăm sóc: 76% người bệnh muốn được gội đầu trong thời gian nằm viện – Đây là 1 dịch vụ chiếm được nhiều cảm tình của người bệnh và thân nhân.

      Việc khảo sát này đã giúp chúng tôi nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của người bệnh lớn tuổi, từ đó sẽ đưa ra kế hoạch chăm sóc có hiệu quả hơn, chất lượng hơn nhằm góp phần đảm bảo An toàn phẫu thuật cho người bệnh lớn tuổi.

ĐỀ XUẤT:

Cần đào tạo liên tục cho NVYT về kỹ năng : tư vấn, giải thích, động viên người bệnh trước, trong và sau phẫu thuật.
Ngoài Bác sỹ, các KTV và ĐD phải được tập huấn về các phương pháp và kỹ thuật giảm đau để tư vấn cho người bệnh bớt lo lắng ngay từ khi vào viện.
Tăng cường thêm các dịch vụ có chất lượng cao và riêng cho người bệnh lớn tuổi.

BT tổng hợp

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Thái Hoàng Đế, Dương Thị Mỹ Thanh(2011). Đánh giá tâm lý người bệnh trước và sau phuật tại Bệnh viện An Giang.( 187-193).
Phạm Đức Mục. Phương pháp nghiên cứu điều dưỡng, nhà xuất bản y học Hà Nội.
TS Nguyễn Vĩnh Ngọc- Báo Khoa học và Đời sống( tháng 8/2014) trang 27.
Phạm Thị Liễu và CS( 2007). Đánh giá hiệu quả tâm lý bệnh nhân sau phẫu thuật tại Bệnh viện Việt- Tiệp Hải Phòng. Kỷ yếu các công trình nghiên cứu khoa học hội điều dưỡng toàn quốc lần III. Nhà xuất bản Giao thông vận tải 2007:55-61
Trần Đăng Luân( 1987). Chuẩn bị tâm lý người bệnh trước mổ. Luận văn tốt nghiệp bác sỹ nội trường đại học Y Hà Nội.